امواج مغزی و صوت درمانی

امواج مغزی و صوت درمانی

چکیده :

 مغز انسان دارای سلول های عصبی است که با دریافت سیگنال های الکتریکی در شبانه روز ترتیب خاصی را در افکار و هدایت ما در زندگی ایجاد می کنند که به الگوها یا امواج مغزی معروف هستند.

به اشتراک بگذارید

print
چاپ صفحه
send-to-friend
ارسال به دوست
wish
افزودن به لیست علاقه مندی

امتیاز شما به این مطلب

تعداد امتیازها: 1

امواج مغزی و صوت درمانی

 

 

صوت درمانی

نیروی درمانی صدا برای اولین بار به وسیله پزشکان، در اواخر قرن نوزدهم شناخته شد. گفته می شود ارتعاشات صوتی با موج هایی در فرکانس های مختلف در اعمال معین فیزیولوژیکی و هیجانی، مانند ضربان قلب و تنفس تأثیرگذار هستند. حتی صوت هایی در فرکانس های مافوق میزان شنوایی گوش انسان می توانند بر روی ما تأثیر داشته باشند. درمانگرها از شیوه های متفاوتی استفاده می کنند و با یک صدا یا وسایل موزیکال یا الکترونیکی برای تولید امواج صوتی کار می کنند و مدعی هستند که با این کار تعادل به بدن باز می گردد و خودالتیامی افزایش می یابد.

در طبقه بندی های سازمان بهداشت جهانی WHO و انستیتو ملی سلامت آمریکاNIH صوت درمانی به عنوان یکی از روش های هماهنگ سازی ذهن – بدن قرار گرفته است و یکی از ویژگی های بارز این روش تأکید بر شیوه زندگی، ارتباط و یگانگی با طبیعت و توجه به ابعاد معنایی سلامت است. در پژوهش های بسیاری اثربخشی صوت در درمان اضطراب، افسردگی، بیش فعالی، ناتوانی یادگیری، اختلالات گفتاری و نیز مشکلات جسمی مثل سردردهای میگرنی و تنش، دردهای مزمن، ناراحتی های تنفسی، فشارخون و همچنین القاء بی حسی و بیهوشی به اثبات رسیده است.

شیوه اثر

صوت به صورت موج های فشاری منتشر می شود. هر نوسان در فرکانس خودش از طریق عصب شنوایی به مغز منتقل می شود و امکان دارد بر سیستم اعصاب خودکار نیز اثر بگذارند که اعضای داخلی و اعمال بدنی را تنظیم می کند. دانشمندان معتقدند که اعضای داخلی و سلول ها به وسیله امواج صوتی درمانی، در فرکانس های خاصی مرتعش می شوند. ارتعاش این فرکانس های صوتی در بدن سالم، مقداری ثابت است؛ اما در صورت هر گونه اختلالی در میزان سطح این ارتعاشات، برای متخصصان علائمی از بیماری را بیان می کند. هدف صوت درمانی برگرداندن توازن داخلی مختل شده به هماهنگی طبیعی آن با استفاده از امواج صوتی می باشد.

تحقیقات فراوانی در مورد اثرات موسیقی روی سیستم ایمنی بدن انجام شده و یا در حال انجام شدن است. برای نمونه تحقیقاتی در سال 1991 در ایالات متحده، بریتانیا و آلمان به چاپ رسیده و نشان می دهد که بیمارانی که به موزیک مناسب گوش داده اند، بهبود سریعتری نسبت به حد متوسط داشته و احساس اضطراب و ناراحتی کمتری داشتند. همچنین نتایج تحقیقات اثبات کرده که امواج صوتی در طول موج های مختلف هر کدام به شکلی خاص در حالت های گوناگون تأثیرات مثبت در روند امواج مغزی ما خواهند داشت که این تأثیرات می تواند بر سلول ها، اندام ها و در کل بدن تغییراتی سازنده ایجاد کند.

 

 

 

به طور کلی مغز انسان دارای سلول های عصبی است که با دریافت سیگنال های الکتریکی در شبانه روز ترتیب خاصی را در افکار و هدایت ما در زندگی ایجاد می کنند که به الگوها یا امواج مغزی معروف هستند. این الگوهای بسیار حساس و منحصربه فرد به شکلی مستقیم افکار، احساسات، خلق و خو و سیستم بیولوژیکی و حتی جذب اکسیژن در خون را تحت تأثیر خود قرار می دهد. بنابراین می توان به وسیله امواج و طراحی سیگنال های مختلف صوتی در فرکانس های مد نظر، با شناخت عوامل کنترل کننده در مسائل و مشکلات ذهنی و جسمی، راهی برای درمان و یا کاهش این مشکلات پیدا کرد. به گفته متخصصان از طریق انتقال سطح امواج توسط فرکانس های پیشرفته و نحوه تأثیرگذاری این امواج در ضمیر خودآگاه و ناخودآگاه مغز، می توان استفاده های مفیدی کرد.

آشنایی با امواج مغزی

ما انسان‌ها در طول شبانه‌روز با 4 فرکانس مغزی (امواج مغزی) مهم سروکار داریم:

  1. امواج دلتا
  2. امواج تتا             
  3. امواج آلفا
  4. امواج بتا 

ذهن ما به‌صورت خودکار این امواج را وابسته به شرایط و حالات مختلف، تغییر می‌دهد. هرکدام از این امواج ویژگی‌های مختص به خودشان را دارند اما دلیل اینکه به این مبحث می‌پردازیم این است که با دانستن ویژگی آن‌ها می‌توانیم در مسیر رسیدن به موفقیت، از این ویژگی‌ها استفاده کرده و سرعت پیشرفت خود را افزایش دهیم.

  امواج دلتا(Δ)

امواج دلتا فرکانسی کمتر از 4 نوسان در ثانیه دارند که گاهی حتی به یک نوسان در هر 2 یا 3 ثانیه نیز کاهش می یابند. به عبارتی موج دلتا کندترین فرکانس مغزی انسان است. در این حالت فعالیت ذهن خودآگاه ما به صفر می رسد و فرماندهی بدن مان در دست ضمیر ناخودآگاه مان خواهد بود. به‌عبارت‌دیگر می‌توان گفت خواب عمیق ما زمانی اتفاق می‌افتد که امواج مغزی بر روی موج دلتا قرار گیرند. در برخی از مراتب هیپنوتیزم (هیپنوتیزم بسیار عمیق) نیز می‌توان فرکانس مغزی را تا این حد پایین آورد و به ضمیر ناخودآگاه دسترسی پیدا کرد.

افرادی که خستگی بیش ‌از حد و یا مشغولیت فکری زیاد دارند نمی‌توانند وارد این موج شوند و درنتیجه بعد از خواب احساس شادابی و نشاط ندارند. قرار گرفتن مغز بر روی این موج باعث رسیدن به آرامش و تجدیدقوای بدنی فرد می‌شود. تولید میزان مناسبی از این موج به داشتن یک احساس خوب می انجامد و باعث سرحالی ما می شود. این امواج با بهبود بخشیدن به وضعیت استراحت و خواب شبانه ما، به ترشح هورمون رشد کمک نموده و در نتیجه باعث ریکاوری بدن مان می شود.

موج غالب در نوزادان زیر 6 ماه موج دلتا است که در شرایط طبیعی با افزایش سن از دامنه این موج کاسته می‌شود.

 امواج تتا(θ)

فرکانس امواج تتا بین 4 تا 8 نوسان در ثانیه متغیر است. اگر مدت‌زمانی که مغز بر روی وضعیت آلفا قرار دارد طولانی شود، برای رفتن به یک خواب آماده می‌شویم. در دقایق اولیه خواب، امواج مغز بر روی موج تتا قرار می‌گیرند. موج تتا در خلاقیت و درک شهودی و حسی، تمرکز درونی و حافظه نقش مهمی دارد. در افراد مبتلا به اختلال بیش فعالی، افزایش غیرطبیعی دامنه موج تتا منجر به زمان واکنش کند و ناتوانی در یادگیری می‌شود. این امواج در کودکان تا سن 13 سالگی در حالت بیداری هم دیده می‌شوند. ولی در بزرگسالان پس از وارد شدن به خواب ظاهر می‌گردد.

این دامنه از موج در خیال بافی و خواب به وجود آمده که باعث تجربه حالات احساسی عمیق و اولیه در ارتباط فرد می باشد و موجب پدید آمدن احساس ناب آرامش می شود. امواج تتا در زمینه های بهبود بینش و خلاقیت کاربرد دارد. یکی از راه های تقویت امواج بتا، تحریک حس ششم است. حس ششم در واقع یک نقطه تجمع انرژی می باشد که دقیقاً در بخش فرونتال مغز در فاصله  بین دو ابرو واقع شده است. سریع ترین راه تقویت این نقطه سجده می باشد.

امواج آلفا(α)

در فرد بالغ طبیعی، هنگامی که عضلات شل و چشم ها بسته شده ولی شخص نخوابیده باشد و در وضعیت آرامش کامل ذهنی، جسمی و روحی قرار ‌گیرید، امواجی با فرکانس 8 تا 13 هرتز در مغز ایجاد خواهد شد که آن ها را امواج آلفا می نامند. این فرکانس نشان دهنده الگوی فعالیت مغز در حالت استراحت و آرامش است و هنگامی که کورتکس در حال پردازش اطلاعات بینایی نباشد به وجود می آید. ریتم اصلی امواج مغزی در هنگام آرمیدگی (ریلکسیشن) و مراقبه (مدیتیشن) ریتم آلفاست. هر چه در آرامش جسمی و فکری بیشتری فرو رویم در سطح عمیق تری از حالت آلفا قرار می گیریم و فرکانس امواج مغزی کندتر می شود. امواج آلفا سبب دستیابی به عملکر بهینه،  کاهش اضطراب، تقویت سیستم ایمنی، تفکر مثبت، یکپارچگی ذهن و بدن، تعادل هیجانی، درون اندیشی، احساس سرخوشی و آگاهی درونی می شود. همچنین تحقیقات نشان داده است که ماندن در این وضعیت ذهنی موجب حس و تعلقات معنوی بیشتری می شود و زمانی که احساسات معنوی و دینی بسیار زیادی داریم در این حالت ذهنی هستیم.

بهترین زمان برای درک بهتر این امواج مغزی زمانی است که در حالت خواب ‌و بیداری هستید. در هر بار خوابیدن این امواج را دو بار تجربه خواهید کرد؛ یک‌بار لحظاتی قبل از خواب و یک‌بار لحظاتی بعد از بیدار شدن. طول زمانی که مغز بر روی این فرکانس تنظیم می‌شود بسیار کوتاه و زودگذر است. در میان تمامی امواج مغزی، موج آلفا از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا علی‌رغم زمان کوتاه آن، در این فرکانس، ضمیر خودآگاه ما خاموش شده و ضمیر ناخودآگاه ما در دسترس قرار می‌گیرد و ما می‌توانیم آن را برنامه‌ریزی کنیم. همچنین در این فرکانس هردو نیمکره مغز فعالیت دارند و دارای بهره هوشی بالاتری هستیم لذا یادگیری و القا پذیری در ما بیشتر می‌شود.

از آنجاییکه در این فرکانس ضمیر خودآگاه خاموش شده است، اطلاعاتی که وارد مغز می‌شوند بدون پردازش و به‌ دور از هرگونه فیلتر شدن در آن جای می‌گیرند. در هیپنوتیزم و مراقبه‌ها با انجام تکنیک‌های مختلف امواج مغزی را به این فرکانس هدایت می‌کنند تا بتوانند با تلقینات آرامش‌بخش یا جملات تأکیدی بر روی ضمیر ناخودآگاه تأثیرگذاری کنند.

اگر در حالت بیداری کامل (زمانی که بر روی موج بتا هستید) تمام توجه و تمرکز خود را بر روی موضوعی بگذارید درحالی‌که متوجه آنچه در پیرامون خود می‌گذرد نشوید (برای مثال غرق در خواندن یک کتاب بشوید) امواج مغزی شما بر روی فرکانس آلفا می‌رود و ضمیر ناخودآگاه شما در دسترس قرار می‌گیرد و از آن موضوعی که توجهتان بر روی آن است (مثلاً مطالب آن کتاب) تأثیر می‌گیرد. امواج آلفا از حدود یک و نیم سالگی در بچه‌ها تولید می‌شوند و با تکامل این امواج، قدرت فراگیری مغز نیز بیشتر می‌شود. در 6 و 7 سالگی بیشترین امواج مغز، امواج آلفا هستند. به همین خاطر است که کودکان در این سن قدرت یادگیری بیشتری دارند.

وضعیت آلفا دارای لذت بخش ترین و آرام ترین حالت بدنی انسان است که در آن وضعیت، استرس کاهش می یابد و باعث افزایش آرامش می گردد. یکی از نکاتی که در کنترل ذهنتان باید به آن توجه کنید، بردن بدن و ذهنتان در وضعیت آلفا است. می توانید از روش های هیپنوتیزم درمانی، مراقبه، دعا و یا تمرکز بر روی خودتان این کار را انجام بدهید. با بستن چشمانتان و گوش دادن به یک موسیقی بی کلام و سفر در دنیای ذهن نیز این حالت دست یافتنیست.

امواج بتا(β)

این امواج پر فرکانس ترین امواج مغزی به شمار می روند. تواتر امواج بتا بیش از 14 نوسان در ثانیه (هرتز) است. در حالت بیداری کامل، امواج مغز، بیشتر از نوع بتا هستند. هنگامی که مشغول انجام کارهای روزمره زندگی مثل تمرکز، توجه و دقت، تفکر و حل مسائل، مذاکره، راه رفتن و رانندگی هستیم امواج مغزی در محدوده بتا قرار دارد. هرچه انجام این کارها با آرامش بیشتر و تنش کمتری باشد، فرکانس امواج مغزی در محدوده بتا پایین تر می آید و برعکس هرچه کارهای ما با عصبانیت، استرس و اضطراب و تنش همراه باشد، فرکانس امواج مغزی به سمت بتا سریع پیش می رود. هنگامی که چشمان ما باز است در محدوده امواج بتا قرار داریم. تعداد زیادی از داروهای آرام بخش و خواب آور امواج بتای مغزی را زیاد می کنند،  لذا بر عکس آرامش ظاهری، فعالیت قشر مغز این  افراد بیشتر خواهد شد. همچنین گاهی که فرد تحت تأثیر این داروها به خواب می رود به علت تغییر در الگوی امواج مغزی خواب طبیعی نخواهد داشت. بنابراین علت احساس خستگی و کوفتگی و فقدان انرژی این افراد پس از خواب، داروهای خواب آور است.

امواج بتا  باعث افزایش آگاهی و تمرکز افراد می شود. تفکر منطقی ما را افزایش می دهد و توانایی مکالمه ما را توسعه می دهد و باعث ایجاد عزت نفس و در نتیجه آرامش درونی و غلبه بر استرس و اضطراب و کم رویی می گردد. در زمان عصبانیت و یا ناراحتی، بدون استفاده و کمک از محرک های خارجی باید بتوانیم خودمان را در این وضعیت ذهنی نگاه داریم. چند نفس عمیق و توجه به این نکته که قرار است آگاهانه و بر پایه منطق بر روی کارتان تمرکز کنید، در بلند مدت تاثیر گذار است.

پس در طول شبانه‌روز بیشترین موج از امواج مغزی که با آن سروکار داریم موج بتا می‌باشد. در حالت بیداری کامل فرکانس امواج مغزی  تا 30 سیکل در ثانیه متغیر است؛ در این حالت ضمیر خودآگاه کنترل مغز را بر عهده گرفته و ضمیر ناخودآگاه در دسترس نمی‌باشد و به کار خود مشغول است. اکنون‌که شما در حال مطالعه این مطلب هستید امواج مغزی شما روی این فرکانس قرار دارند. وقتی مغز روی این فرکانس قرار بگیرد معمولاً بر روی فعالیت‌های منطقی نیم‌کره سمت چپ مغز متمرکز می‌شویم.

اگر در حالت بیداری توجه و تمرکز شما بر روی موضوعی قرار بگیرد و غرق در آن بشوید، مغز به‌صورت خودکار امواج مغزی را تغییر می‌دهد و روی موج دیگری تنظیم می‌شود. وقتی توجه خود را از آن موضوع برمی‌دارید و به حالت عادی برمی‌گردید، مغز شما مجدداً امواج خود را تغییر داده و به فرکانس بتا بازمی‌گردد. ترس، امید، خشم، شادی، خستگی، نگرانی، شادابی، استرس و … همگی در این فرکانس مغزی ملموس هستند. تمام داده‌هایی که وارد مغز می‌شود در حالت فرکانس بتا پردازش شده و در مغز جای می‌گیرند.

البته از دیدگاه علوم نورولوژی(عصب شناسی) مغز دارای امواج دیگری مانند گاما، SMR  و … می‌باشد که با توجه به موضوع مورد بحث اهمیت کمتری داشته لذا به آن‌ها نپرداختیم.

همانگونه که در تصویر مشخص است با افزایش آگاهی، طول موج، کوتاه تر شده و فرکانس آنها افزایش می یابد. هر یک از امواج مغزی، با کنش ها و واکنش های خاصی در جسم و روان، مرتبط است. بر هیچ فردی پوشیده نیست که داشتن یک مغز پرتوان، راز و رمز اساسی برای موفقیت در تحصیل، کار و زندگی می باشد و افکار سالم از یک روان آرام و سالم جوانه می زند. تقویت ریتم نرمال برای امواج مغز رابطه مستقیم با موفقیت و درخشش افراد دارد. شما ممکن است دانش آموز یا دانشجو  و یا شاغل باشید. ممکن است به حرفه تدریس مشغول باشید؛ ممکن است مدیر یک مرکز باشید و یا هنرمند و یا  در هر حرفه دیگری باشید؛ ممکن است در یک رابطه عاشقانه باشید یا ممکن است روابط اجتماعی زیادی در طول روز داشته باشید؛ اما شما برای اینکه بهترین باشید، برای اینکه نفر اول باشید؛ برای اینکه مثل یک ستاره، بین همگان بدرخشید، به آرامش روان و یک مغز پر توان نیاز دارید. بنابراین برای کسب روان آرام و سالم، تلاش کنید.

 

نظرات كاربران

نظرات خود را با ما در میان بگذارید

شما هم میتوانید نظر خود را در رابطه با این مطلب برای ما ارسال نمایید.

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید، اگر قبلا در سایت ثبت نام کرده اید اینجا را کلیک کنید.

captcha Refresh

اطلاع از جدیدترین مطالب سایت

اگر میخواهید آخرین پیشنهادات ما را در ایمیل شخصی خود دریافت کنید، ایمیل خود را وارد نمایید.

logo-samandehi